۲۴ مهر ۱۳۹۹ - ۱۱:۵۱
به مناسبت ۲۳ مهرماه روز ملی مبارزه با سل؛

با هر سرفه فرد مسلول ۳۰۰۰ ذره میکروبی وارد هوا می شود

دکتر سیمین دخت بیات با اشاره به موفقیت بالاتر از میانگین کشوری درمان بیماری سل در محدوده دانشگاه، مهم ترین راه پیشگیری سل را شناسایی بیماران و درمان سریع آنها دانست.

به گزارش  گروه بهداشت و درمان خبرگزاری سلامت به نقل از روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی ، دکتر سیمین دخت بیات پزشک هماهنگ کننده سل معاونت امور بهداشتی دانشگاه همزمان با روز ملی مبارزه با سل با اشاره به تاریخچه بیماری سل عنوان کرد: بیماری سل یکی از قدیمی ترین بیماریهای بشری است که شواهد آن در اجساد مومیایی هزاران سال پیش مشاهده شده و اولین بار میکروب این بیماری توسط رابرت کخ “Robert Koch” کشف شده است.

وی افزود:  این بیماری عفونی در اثر مجموعه مایکوباکتریوم های سلی یعنی توبرکلوزیس، بوویس و آفریکانوم ایجاد می شود که در اکثریت موارد بیماری ناشی از مایکوباکتریوم توبرکلوزیس یعنی نوع انسانی است.

به گفته دکتر بیات سل می تواند تقریبا تمام اعضای بدن را مبتلا سازد ولی شایع ترین شکل آن سل ریوی است.راه انتقال عفونت تقریبا همیشه از راه تنفس است ولی میکروب سل پس از ورود به ریه و ایجاد ضایعه اولیه می تواند از طریق جریان خون، عروق لنفاوی، برونشها و یا  در اثر مجاورت، مستقیماً به دیگر قسمت های بدن منتشرشود.

به گفته وی با تلاش همکاران در امر بیماریابی و درمان بیماران مسلول در سطح دانشگاه شاخص میزان بروز سل ریوی اسمیر مثبت پنج درصد (کشوری ۵,۴  درصد)و بروز کلی سل۹  درصد(کشوری ۹.۶۹ درصد)و موفقیت درمان۸۶.۶۶ درصد (کشوری۸۴.۶۶ درصد) است.

نحوه انتقال سل از بیمار به فرد سالم / با هر سرفه بیمار ۳۰۰۰ ذره میکروبی وارد هوا می شود

دکتر بیات با اشاره به نحوه انتقال بیماری سل گفت: میکروب سل به صورت ذرات ریز وارد هوا شده و نظیر سرماخوردگی منتقل می شود. این ذرات توسط سرفه، عطسه، صحبت، خنده و یا فریاد بیمار ایجاد و در هوا پخش می شوند. یک سرفه می تواند ۳۰۰۰ ذره میکروبی وارد هوا کرده و ۵ دقیقه صحبت کردن نیز همین تعداد ذره تولید می کند وعطسه نیز تعداد بیشتر ایجاد می کند.

وی افزود:  این ذرات میکروبی چون بسیار کوچک هستند، در هوای موجود در هر فضای بسته برای مدت طولانی می توانند به طور معلق باقی بمانند. میکروب سل در خلط کاملاً خشک شده و یا در گرد و غبار معلق پس از ۸ تا ۱۰ روز از بین می رود. اما در خاک سرد و سایه دار حداقل ۶ ماه زنده مانده و در خلط در حال پوسیدن و تجزیه، هفته ها و ماهها مقاومت دارد. بنابراین هوای اطاق آلوده شده به میکروب سل، می تواند حتی در غیاب بیمارنیز موجب انتقال بیماری شود.

دکتر بیات در ادامه گفت: زمانی که فرد سالم در هوای آلوده به این ذرات میکروبی تنفس کند، میکروب سل وارد ریه وی شده و خود را  در عرض ۴۸ ساعت به نقاط مختلف بدنش می رساند. ولی بعد از آن بدن دفاع کرده و اجازه گسترش و فعالیت را به میکروب سل نمی دهد.

به گفته وی برای انتقال بیماری سل، تماس های طولانی و ورود تعداد زیاد میکروب سل نیاز است. انتقال میکروب سل از بیمار به اطرافیان بستگی به سه عامل واگیر بودن بیماری سل، محیطی که تماس در آن اتفاق می افتد و مدت زمان تماس دارد.

دکتر بیات بهترین راه برای توقف انتقال بیماری سل را دوری کردن بیمار از اطرافیان و شروع درمان دارویی  و مرتب ذکر کرد و افزود:  شروع درمان دارویی در کاهش انتقال بیماری بسیار موثر است به طوری که واگیری بیماری سل را سریعاً بعد از دو هفته از شروع درمان حتی در صورت مثبت بودن آزمایش خلط کاهش داده و در طول زمان مصرف دارو ادامه خواهد داد.

به گفته وی افرادی که به مدت طولانی در تماس نزدیک با بیماران مسلول واگیر باشند، در بیشترین خطر ابتلا به سل قرار دارند. تماس نزدیک بیمار معمولاً با اعضای خانواده، هم اطاقی، دوستان و همکاران رخ می دهد. این افراد به دلیل تماس با میکروب سل، در معرض خطر ابتلاءبه عفونت سل هستند.همچنین  مکان های پرازدحام، کوچک، سربسته، کم نور، بدون تهویه مناسب و مرطوب بهترین شرایط را برای تسهیل انتقال عفونت ایجاد می کنند.

 دکتر ببات خاطرنشان کرد که  تابش مستقیم آفتاب در عرض ۵ دقیقه باسیل سل را از بین می برد. بنابراین در کشورهای گرمسیر تماس مستقیم اشعه آفتاب روش مناسبی برای از بین بردن میکروب سل است. به همین دلیل گسترش و سرایت بیماری بیشتر در خانه ها یا کلبه‌های تاریک اتفاق می افتد.

افراد در معرض خطر ابتلا به بیماری سل

دکتر بیات با بیان این که همه افراد استعداد ابتلا به سل را دارند  افزود: اما کودکان کم سن، افراد سالمند، افراد مبتلا به بیماری دیابت (مرض قند)، سوء تغذیه، سرطان ها، نارسایی مزمن کلیه و ایدز و افرادی که داروهای ضعیف کننده سیستم دفاعی بدن نظیر کورتون و داروهای ضدسرطان استفاده می کنند بیش از سایرین در معرض خطر ابتلا به بیماری سل قرار دارند.

 همچنین آلودگی همزمان به ویروس ایدز خطر ابتلا به بیماری سل را بطور معنا داری افزایش می دهد.

 علائم  سل ریوی

پزشک هماهنگ کننده سل معاونت امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ، شایعترین علامت ابتلا به بیماری سل ریوی را سرفه پایدار به مدت دو هفته یا بیشتر عنوان کرد و گفت: این سرفه معمولاً همراه خلط و گاهی خلط خونی است و ممکن است علائمی از جمله تنگی نفس و درد قفسه سینه نیز وجود داشته باشد.

 علایم عمومی و مشترک در بیماری سل شامل  تب، کاهش اشتها، کاهش وزن، بی حالی، تعریق شبانه، خستگی زودرس و ضعف عمومی است.

آیا تمام انواع سل مسری است؟

دکتر بیات  تاکید کرد که  تنها بیمار مبتلا به سل ریوی خلط مثبت می تواند میکروب را در هوا پخش کرده و بیماری را به اطرافیان منتقل کندبنابراین در اکثر موارد سل ریوی خلط منفی و انواع سل خارج ریوی مسری نبوده و به دیگران منتقل نمی شوند.

 روش تشخیص بیماری سل

وی گفت: تشخیص بیماری سل ریوی در قدم اول در افراد مشکوک (بیش از دو هفته سرفه داشته و یا خلط خونی دارند) سه نوبت آزمایش خلط است.

 بیماری سل درمان پذیر است

دکتر بیات، با اشاره به  امکان بهبودی کامل بیماران افزود: اکثر داروهای ضد سل خوراکی بوده و نیازی به بستری شدن در بیمارستان ندارند.طول مدت درمان حداقل ۶ماه و مصرف منظم و کامل دارو شرط اصلی موفقیت درمان سل است.

در روش «درمان کوتاه مدت با نظارت مستقیم» و یا به اختصار داتس (DOTS)بیمار مبتلا به سل، داروهای روزانه خود را با نظارت مستقیم و مشاهده کارمند بهداشتی و یا فرد آموزش دیده مصرف می کند. به این ترتیب از قطع خود سرانه دارو و مقاوم شدن میکروب های سل نسبت به داروهای موجود جلوگیری می شود.

دکتر بیات تاکیدکرد که اگر داروهای ضدسل به صورت منظم استفاده نشود، بیماری به سل مقاوم به درمان تبدیل می‌شود. سل مقاوم به درمان بیماری کشنده و درمان آن بسیار سخت و پر هزینه است.

بهترین راه پیشگیری از سل

پزشک هماهنگ کننده سل معاونت امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ، مهم ترین راه پیشگیری سل از شناسایی افراد بیمار و درمان سریع آنها جهت جلوگیری از انتقال دانست و اجرای کامل استراتژی DOTSرا بهترین راه پیشگیری از بروز موارد مزمن سل و گسترش MDR-TBعنوان کرد.

وی ادامه داد: در کشورهایی که استراتژی DOTSبه خوبی اجرا می شود، موارد مزمن سل کمتر از ۲ درصد کل موارد سل ریوی اسمیر خلط مثبت را تشکیل می دهند. به عبارت دیگر، بهترین راه پیشگیری از ایجاد مقاومت دارویی، تبعیت از راهنمای کشوری مبارزه با سل یعنی تجویز صحیح و کامل رژیم درمانی حاوی داروهای خط اول ضد سل به صورت تحت نظارت مستقیم روزانه یک ناظر مطمئن، علاقمند و آموزش دیده برای موارد سل حساس به دارو است.

این پزشک هماهنگ کننده یادآور شد: شناسایی به موقع موارد سل مقاوم و درمان سریع آنها با رژیم های دارویی صحیح حاوی داروهای خط دوم ضد سل نیز می تواند اقدامی موثر برای توقف چرخه انتقال سل مقاوم به دارو باشد.

در واقع به همین دلیل و با هدف حذف هر چه سریعتر و بیشتر منابع بالقوه انتقال سل در جامعه موضوع مدیریت موارد سل مزمن و مقاوم به دارو به اجزای استراتژی پیشین DOTSافزوده شده است. با این کار از انتقال باسیل مقاوم به دارو از افراد مبتلا به سل مقاوم به سایرین جلوگیری می شود.

 نحوه خدمات تشخیصی ودرمانی بیماری سل در کشور به چه صورت است؟

دکتر بیات خاطرنشان کرد: کلیه خدمات مبارزه با سل اعم از تشخیص، آزمایش خلط، رادیوگرافی،

ویزیت پزشک، دارو، پیگیری و کنترل اطرافیان بیمار در سراسر کشور از طریق واحدهای بهداشتی به طور رایگان ارائـــــه می شود.

وی در پایان سخنان خود یادآور شد : مراکز مبارزه با سل در محدوده تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی آماده ارائه خدمات و پاسخگویی به سوالات و مشکلات در رابطه به بیماری سل هستند.

نظرات کاربران

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x