مریم اسعدی درگفت‌وگو با طبنا(خبرگزاری سلامت)، درباره بیماری‌های دهان و دندان معلولان با بیان اینکه  معلولیت به تنهایی عامل مشکلات دهان و دندان برای معلولان نیست، گفت: معمولا این افراد از داروهایی استفاده می‌کنند که عوارض دهان و دندان دارند یا فردی که آسیب مغزی داشته و بدن وی  دچار اسپاسم است نمی‌تواند دهان خود را باز کند و در نتیجه خانواده نمی‌تواند مراقبت بهداشتی خوبی از وی داشته باشد و به همین دلیل مشکلات دهان و دندان چنین افرادی در طول زمان بیشتر می‌شود.

وی ادامه داد: همچنین گاهی حس ناحیه دهان درافراد دارای اختلالات مغزی مختل شده و متوجه نمی‌شوند غذا در کجای دهان‌شان است به نحوی که غذا داخل دهانشان می‌ماند و بعد از مدتی ایجاد بیماری دهان و دندان می‌کند.

مسئول توانبخشی مرکز تاف( ویژه اختلالات دهان، بلع و تغذیه معلولان) ‌اظهار کرد: معمولا در معلولیت‌های شدید و خیلی شدید که بیمار قادر به جویدن غذا نیست  مجبورند به آنها پوره بدهند،پوره حالت چسبندگی داشته و در دهان آنها باقی می‌ماند که باعث مشکلات دهانی برای این افراد می‌شود.

وی با بیان اینکه همچنین برخی بیماری‌های زنتیکی روی دهان و دندان تاثیر می‌گذارند، مثلا طیف اتیسم عادت دارند لثه‌هایشان را بکنند،‌ افزود: ژن معیوب عامل سندروم داون روی تمام بدن تاثیرگذار است مثلا صورت را دفرمه کرده و مفاصل را دچار مشکل می‌کند، روی لثه‌ هم تاثیر گذاشته و باعث می‌شود که دندان‌ها کوچک و لثه‌ها ملتهب باشد به عبارت دیگر نوع بیماری و معلولیت و ساختار بیماری باعث می‌شود که فرد دچار مشکلات دهان و دندان شود.

اسعدی خاطر نشان کرد: براساس مطالعات انجام شده در جهان درباره مشکلات دهان و دندان معلولان، افراد کم‌توان ذهنی ۷ برابر افراد عادی دچار پوسیدگی دندان می‌شوند.

وی با تصریح براینکه این آگاهی در جامعه ما وجود ندارد که سلامت عمومی معلولان  با سلامت دهان و دندان آنها ارتباط مستقیم دارد، عنوان کرد: عفونت دهان و دندان باعث می‌شود که این افراد مشکل قلبی و ریوی پیدا کنند همچنین از آنجا که معمولا این افراد دچار اختلال در بلع هستند غذا به جای ورود به معده  وارد ریه آنها شده و  ریه عفونت می‌کند در نتیجه در اثر  ذات‌الریه  از دنیا می‌روند.

این متخصص توانبخشی با تاکید براینکه حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد مرگ و میر در میان افرادی که اختلالات مغزی شدید و یا آلزایمر دارند به دلیل دندان‌درد و و اختلال بلع است، بیان کرد : متاسفانه هنوز خدمات دندانپزشکی تحت پوشش بیمه قرار ندارد . ما به دنبال آن هستیم که سلامت دندان معلولان لوکس و فانتزی تلقی نشود و این مساله مشخص شود که بهداشت دهان و دندان  برای معلولان عین درمان است.

وی با اشاره به بالا بودن هزینه‌های درمانی معلولان گفت: این موضوع باعث شده که  دندانپزشکی برای آنها اولویت محسوب نشده  و برای کنترل و پیشگیری  از مشکلات دهان و دندان مراجعه نمی‌کنند.از سوی دیگر تعداد مراکز دندان‌پزشکی مناسب این افراد در کشور کم بوده و در نتیجه وقتی خانواده‌ها به ما مراجعه می‌کنند که حالت اورژانسی پیش آمده باشد یعنی زمانی که فرد درد زیادی داشته و دندان وی عفونت کرده باشد یا دچار شکستگی در این ناحیه شده باشد.

اسعدی  اضافه کرد: راه‌اندازی مراکز ویژه معلولین این آگاهی را به خانواده‌ها و افرادی که با معلولان سروکار دارند می‌دهد که همانقدر که برای راه رفتن و تسهیل زندگی این افراد تلاش می‌کنند باید بهداشت دهان و دندان آنها را نیز جدی بگیرند.

وی با بیان اینکه مجوز ما از سازمان بهزیستی است و این سازمان هزینه دندانپزشکی این افراد را بیشتر مواقع تامین می‌کند، عنوان کرد: اما از آنجا که مشکلات این بچه‌ها و تعداد آنها زیاد است اقدامات بهزیستی جوابگو نیست . به عنوان مثال بیشتر مواقع برای  اقدامات دندانپزشکی روی معلولان شدید و خیلی شدید که همکاری با پزشک نمی‌کنند یا توانایی بازنگه‌داشتن دهان در مدت طولانی را ندارند از بیهوشی استفاده می‌کنیم که هزینه تامین داروی بیهوشی بسیار زیاد است.

این متخصص توانبخشی با تاکید براینکه معمولا فقر و معلولیت درکنار هم هستند و خانواده‌ها در تامین نیازهای درمانی این افراد دچار مشکل هستند، عنوان کرد:همچنین این افراد در رفت ‌وآمد دچار مشکل هستند به همین دلیل میزان مراجعه‌ها به مراکز دندانپزشکی بسیار کم است، لذا به دلیل مقرون به صرفه نبودن سرمایه‌گذاری در این بخش و بالا بودن هزینه‌های اداره این مراکز از جهت تامین دارو و داروهای بیهوشی و نیز مسئولیت خاص فعالیت در این حوزه ، بخش خصوصی رغبت چندانی برای  ورود به این حوزه  ندارد.

وی خاطرنشان کرد: ضروری است بیمه‌ها دولت و خیرین برای راه‌اندازی چنین مراکزی وارد میدان شوند و مدیریت آن نیز با یک دندانپزشک باشد .همچنین حضور بخش توانبخشی دراین مراکز الزامی است زیرا در این بخش به خانواده‌ها نحوه مراقبت بهداشتی از فرد با توجه به نوع معلولیت آموزش داده شده و همچنین بیمار برای انجام اقدامات درمانی بر روی دهان و دندان آماده می‌شود،‌همچنین وجود تیم توانبخشی بر  نوع تعامل دندانپزشک با این افراد بسیار تاثیر گذار است.

گفتنی است مرکز توانبخشی تاف،‌ ویژه اختلالات دهان، بلع و تغذیه معلولان است که زیر نظر سازمان بهزیستی فعالیت کرده و خانواده‌ها می‌توانند اطلاعات این مرکز را از طریق سایت این مرکز به نشانی WWW.tafdental.com به دست آورند.