دکتر ناصر ابراهیمی دریانی درگفت‌وگو با طبنا(خبرگزاری سلامت )، درباره یبوست با بیان اینکه این بیماری در میان افراد مسن، کودکان و زنان شایع‌تر از مردان است، گفت: اگر فردی کمتر از ۳ بار در هفته اجابت مزاج کند،‌ یا احساس کند که دفع وی کامل نبوده یا خشک باشد دچار یبوست است.

وی ادامه داد: از علل شایع ابتلا به یبوست مصرف داروها به‌ویژه داروهای فشارخون، ادرارآور، کلسیم،  داروهای‌ آنتی‌اسید، شربت‌های آلومینیوم، داروهای آرام‌بخش و خواب‌آور و مصرف مواد مخدر فرد،‌ است،‌همچنین در زنان مصرف قرص آهن و قرص‌های ضد بارداری که دارای هورومون پروژسترون است می‌تواند منجر به ایجاد یبوست شود.

رئیس بخش گوارش بیمارستان امام خمینی با اشاره به اینکه بیماری سندروم روده تحریک‌پذیر یا آی‌بی‌اس، که ۲۵ تا ۳۰ درصد افراد به آن مبتلا هستند، از جمله عواملی است که باعث نفخ شکم، دردشکم، اسهال یا یبوست می‌شوند، اظهار کرد: اگر یبوست همراه با درد شکم یا نفخ باشد به عنوان ابتلا به بیماری آی‌‌بی‌اس تلقی می‌شود، این بیماری معمولا زمینه‌های روان‌تنی و عصبی دارد و پس از انجام معاینات لازم مشخص می‌شود که روده بیمار طبیعی و گیرنده‌های عصبی روده حساس است.

وی با تاکید براینکه شایع‌ترین یبوست شایع‌ترین علامت گوارشی ابتلا به دیابت است، عنوان کرد: معمولا در افرادی که یبوست طولانی مدت دارند باید دو بیماری دیابت و کم‌کاری تیروئید را در نظر گرفت. همچنین پرکاری پاراتیروئید می‌تواند منجر به افزایش کلسیم در سرم خون شده و افزایش کلیسیم نیز به ایجاد یبوست در فرد بی‌انجامد.

این فوق تخصص گوارش و کبد خاطرنشان کرد: یبوست می‌تواند علامت کاهش پتاسیم در خون یا افزایش کلسیم در خون باشد.

بیماری هیروشپرونگ عامل یبوست شدید در پسر بچه‌ها

وی با اشاره به روند رو به افزایش ابتلا به بیماری آی‌بی‌دی بیان کرد: این افراد معمولا از اسهال خونی شکایت دارند اما گاهی این افراد در ناحیه رکتوم دچار مشکل بوده و از یبوست‌های شدید و زخم و خونریزی در این ناحیه رنج می‌برند بنابراین یکی از علل یبوست می‌تواند کولیت اولسروز باشد زمانی که مشکل این بیماران مربوط به ناحیه رکتوم باشد.

دریانی با بیان اینکه گاهی افراد دارای شخصیت وسواسی بوده و مدت‌ها در توالت می‌مانند زیرا احساس می‌کنند که دفع به صورت کامل انجام نشده و پاک نشده‌اند، اضافه کرد:‌این افراد معمولا از انگشت یا فشار آب برای دفع استفاده می‌کنند که باعث زخمی شدن رکتوم  ویبوست می‌شود، برای درمان این افراد باید از ورزش استفاده کرد زیرا دارو کاربرد زیادی ندارد.

وی افزود: زنانی که زایمان مشکل داشته یا چند بار زایمان کرده‌اند دچار افتادگی لگن شده و به همین علت نیز دچار سختی دفع و یبوست می‌شوند،‌ همچنین زنان باردار به دلیل افزایش سطح هورمون پروژسترون ممکن است به یبوست مبتلا شوند.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: در افرادی که همیشه دفع خوبی داشته‌اند اما ناگهان دچار یبوست و کاهش قطر مدفوع ‌شده‌اند به‌ویژه اگر بیش از ۵۰ سال سن داشته باشند می‌توان به سرطان شک کرد، جوانانی که همین شرایط را دارند اما خون هم دفع می‌کنند نیز حتما باید رکتوسکوپی شده و مشخص شود که در قسمت بالای رکتوم این افراد وجود تومور باعث خونریزی و یبوست نشده باشد.

وی با بیان اینکه داروهای بیماران اعصاب و بیماران مبتلا به پارکینسون باعث ایجاد یبوست می‌شوند، اضافه کرد: همچنین یکی از شایع‌ترین علائم بیماری ام‌اس ابتلا به یبوست است به شرطی که با سایر علائم این بیماری همراه باشد.

این فوق تخصص گوارش با اشاره به ابتلا برخی از کودکان پسر به بیماری هیروشپرونگ گفت: این کودکان دچار یبوست‌های شدید بوده و وقتی پزشک با فرو کردن انگشت در ناحیه رکتوم این کودکان، این ناحیه را بررسی می‌کند متوجه می‌شود که برخلاف سایر افراد در رکتوم این کودک مدفوع وجود ندارد، درمان این بیماری جراحی است.

وی از دیگر علل شایع یبوست به‌ویژه در سالمندان را عدم دسترسی به آب خواند و بیان کرد: معمولا سالمندان به دلیل بیماری یا ضعف جسمانی دسترسی سخت‌تری به آب دارند و این موضوع باعث می‌شود که مدفوع آن سفت و خشک شود که این حالت باعث انسداد روده و یبوست شدید می‌شود که گاهی پزشک این حالت را با تومور اشتباه می‌گیرد.

دریانی خاطرنشان کرد: بسیاری از افراد فکر می‌کنند که باید هر روز دفع داشته باشند در حالیکه این اشتباه است همچنین باور اشتباه دیگر در این زمینه آن است که برخی گمان می‌کنند اختلال کبد باعث یبوست می‌شود که این موضوع نیز درست نیست و ارتباطی میان این دو موضوع وجود ندارد،‌ بار زبان هم نمی‌تواند باعث یبوست شود.

سبزیجات و میوه زیاد مصرف کنید

وی با یادآوری اینکه در درمان یبوست اولین گام بررسی دقیق و تشخیص است،‌ اضافه کرد: بعد از تشخیص یبوست اگر بیمار بالای ۵۰ سال سن دارد باید کلونسکوپی شود و اگر کمتر از ۵۰ سال دارد ،‌چنانچه دچار کاهش وزن شده و در مدفوع وی خون دیده شود و سابقه سرطان کولون نیز داشته باشد پزشک باید این فرد را نیز کلونسکوپی کند.

رئیس بخش گوارش بیمارستان امام خمینی با اشاره به استفاده از روش سی‌تی‌تی برای تشخیص علت یبوست گفت:‌ در این روش ۲۴ گلوله پلاستیکی را بیمار خورده و طی چند روز از روده وی عکس می‌گیرند،‌ علت بیماری با توجه به ناحیه‌ای که گلوله گیر می‌کند مشخص می‌شود. همچنین برای تشخیص علت یبوست از روده بزرگ عکس گرفته یا آزمایش کم‌خونی، کم‌کاری تیروئید، افزایش کلسیم یا افزایش پتاسیم نیز گرفته می‌شود در برخی مواقع مدفوع فرد به لحاظ وجود خون مخفی بررسی می‌شود.

وی تاکید کرد: گاهی افراد روده‌ای طویل و گشاد دارند و به همین علت عمل دفع در آنها چند ساعت یا چند روز طول می‌کشد.

این فوق تخصص گوارش اظهار کرد: اولین مرحله درمان،‌آموزش نوشیدن زیاد آب است، همچنین نوشتن دو لیوان آب به صورت ناشتا و خوردن صبحانه کامل به این جهت که باعث شروع حرکات دوده‌ای شکل روده می‌شود در رفع یبوست موثر است.

وی توصیه کرد که مردم از نان سبوس‌دار،سبزیجات و میوه‌جات استفاده کرده و در وعده‌های ناهار و شام از سالاد وروغن زیتون و پیاز خام استفاده کنند که باعث سهولت در اجابت مزاج می‌شود، همچنین از شیرینی‌جات و چربی‌ها کمتر استفاده کنند.

دریانی با بیان اینکه ورزش و تحرک از ابتلا به یبوست جلوگیری می‌کند،‌اضافه کرد: برای درمان یبوست از دارودرمانی استفاده می‌شود و جراحی در درمان این بیماری جایگاه کمی دارد و تنها برای درمان تومور استفاده می‌شود لذا بیمار باید حتما به دستورات پزشک معالج خود عمل کند.